Verdwijnt de ‘tigri’ uit Suriname….?
Beschermde jaguar mag ongestraft doodgeschoten worden
02-05-2010 Written by Paul Kraaijer, De Parbode, Mei 2010, Jaargang 5, Nr. 49
Een van de meest mysterieuze en mooie dieren in het Surinaamse regenwoud is ongetwijfeld de jaguar ofwel de ‘tigri’. Maar de jaguar is ook een van de meest zeldzame dieren. De International Union for the Conservation of Nature (IUCN) kwalificeert de jager dan ook als ‘bijna bedreigd’. Maar, hoe is het feitelijk gesteld met de jaguarpopulatie in Suriname? Niemand blijkt het te weten. Er is niet een natuurbeschermingsorganisatie in het land die beschikt over adequate informatie over de jaguar.
Rond 1900 bleek de jaguar uit Noord-Amerika verdwenen te zijn. Eind jaren ’90 dook het dier echter weer plotseling op in de staat Arizona. De meest zuidelijke grens van het leefgebied is het noorden van Argentinië. In Uruguay en El Salvador is de jaguar verdwenen, uitgestorven. Verder leeft de ‘tigri’ nog in Belize, Bolivia, Brazilië, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Venezuela, Frans Guyana, Guyana en in Suriname. Het dier zou hier voorkomen in het Brinckheuvel natuurreservaat, het Wanekreek natuurreservaat, Galibi, het Centraal Suriname Natuurreservaat en op Brownsberg. Ook zou het dier leven in de omgeving van de Nanni kreek en Laboeri kreek en in diverse gebieden in het binnenland.
In de meeste landen is de jacht op jaguars verboden, ook in Suriname. Volgens de IUCN zouden er nu ongeveer 50.000 jaguars wereldwijd in het wild leven, maar diverse organisaties hanteren andere cijfers. Volgens het Wereldnatuur Fonds Brazilië zijn in de jaren ’60 en ’70 in Zuid-Amerika zo’n 18.000 jaguars voor hun huid gedood.
Marie-Louise Felix, Species Conservation Officer van het Wereld Natuur Fonds Guianas, kan ook niet vertellen hoeveel jaguars in Suriname leven. ‘Neen, wij weten niet hoeveel jaguars er in Suriname leven. Afgaande op berichten uit inheemse gemeenschappen zijn er mogelijk in veel gebieden gezonde populaties in overvloed aanwezig. Maar, wij denken dat er in ieder geval een mechanisme ontwikkeld moet worden om jaarlijks het aantal gedode dieren en de locaties waar ze zijn gedood in kaart te brengen.’ Felix: ‘Ook willen we weten of een jaguar is gedood, omdat hij gewoon op een erf kwam of te dichtbij een dorp of bewoond gebied. En of de dieren gewoon voor de lol zijn afgeschoten of uit zelfverdediging, omdat bewoners in paniek raakten.’
In een aantal Latijns-Amerikaanse landen trachten wetenschappers wèl zicht te krijgen op de lokale jaguarpopulatie. Dat gebeurt vooral, zoals in Mexico en Ecuador, met het opstellen van fotocamera’s die reageren op warmte. Wanneer een dier op een warmte sensor stapt gaat de camera af en wordt automatisch een foto gemaakt. Hierdoor zijn begin 2009 in Ecuador diverse jaguars ’s nachts 75 keer op de gevoelige plaat vastgelegd. Dat onderzoek werd onder andere gefinancierd door de Universiteit van Florida en het Wereld Natuur Fonds.
Een dergelijk onderzoek zou ook in Suriname uitgevoerd kunnen worden.
Primatoloog Marc van Roosmalen heeft in de jaren dat hij wetenschappelijk onderzoek verrichtte in het Voltzberggebied jaguars waargenomen en gefotografeerd. In zijn boek ‘Blootsvoets door de Amazone’ schrijft hij over een zeldzame ontmoeting met een ‘tigri’ in 1995. ‘Plots onderbrak ik mijn wandeling op nog geen 2 m afstand van de jaguar die hier had liggen te snurken onder deze schuine rotswand; even verbouwereerd als ik was, stond hij tergend langzaam op; we keken elkaar een paar seconden in de ogen, verlamd van schrik, onze hersenen op volle kracht werkend om ons lichaam uit deze onaangename en levensbedreigende situatie te redden. (…) De jaguar maakte aanstalten zich terug te trekken. Na wat een eeuwigheid leek bereikte hij de rand van de rotswand, draaide zich bliksemsnel om en vluchtte weg langs de achterkant van het enorme rotsblok.’ Van Roosmalen ontdekte dat in zijn onderzoeksgebied, de Voltzberg, onder andere geelvoetlandschildpadden, stekelvarkens en drietenige luiaards ook tot de prooien van de jaguar behoren.
Volgens het WWF Guianas zouden er strengere maatregelen moeten komen om de jaguar te beschermen. ‘Daarnaast zouden ook mensen gestraft moeten gaan worden die lichaamsdelen van jaguars verkopen en kopen, omdat zij immers degenen zijn die de handel in stand houden.’, aldus Marie-Louise Felix.
Het WWF streeft naar het in het leven roepen van beschermde gebieden voor de jaguar. De in New York (Amerika) gevestigde organisatie Panthera werkt op dit moment aan een ‘Jaguar Corridor in Zuid-Amerika’. Een kaart van de organisatie laat zien dat in deze corridor ook een gebied in het zuiden en zuidwesten van Suriname is opgenomen. De corridor moet bestaande genetische paden tussen bestaande jaguarpopulaties beschermen. In een reactie laat Howard Quigley, directeur van het ‘Western Hemisphere Programs’ van Panthera weten dat de organisatie inderdaad enkele ‘ruwe corridor modellen’ voor Suriname heeft. Quigley: ‘We verwachten Suriname te bezoeken in augustus.’ Er is dus internationale interesse voor de jaguar in Suriname. Die interesse lijkt meer te zijn dan de interesse die er voor dit dier is vanuit Suriname organisaties.
Om Surinamers te informeren over de jaguar worden door het WWF Guianas onder andere boeken, spellen en autostickers gemaakt. Of de jaguar werkelijk gebaat is met deze jaguar-‘promotie’ producten valt te betwijfelen. Maar het WWF Guianas spant zich tenminste in om aandacht te krijgen voor de steeds zeldzamer wordende ‘tigri’.
Arturo Mora, medewerker op het regiokantoor van het IUCN Zuid-Amerika in Quito, Ecuador, liet al in mei 2007 weten, het ook belangrijk te vinden om te weten waarom een jaguar wordt gedood en of lokale bewoners inderdaad in gevaar waren. ‘Ook is het essentieel om uit te vinden welke opties er zijn alvorens wordt besloten een jaguar dood te schieten.’ Het IUCN tilt er zwaar aan dat kennelijk in Suriname jaguars te snel en zonder welke vergunning dan ook worden afgeschoten.
Met regelmaat worden in Suriname jaguars ‘zomaar’ gedood. Dat gebeurt veelal door dorpsbewoners die geconfronteerd worden met ‘tigris’ die het hebben voorzien op hun vee, doksen en eenden. Vooral in 2007 dook de jaguar op in de omgeving van Zanderij. In het begin van dat jaar sloop daar en bij Hollandse Kamp een jaguar rond. Twee honden werden volgens bewoners ‘verscheurd’ door waarschijnlijk een jaguar. Jagers werden extra alert. Er heerste angst voor de jaguar, angst voor het onbekende. Durfals gingen zelfs actief op zoek naar de jaguar. In april was het echter een slechts 15-jarige jongen in het dorpje Awarra Garden, bij Zanderij, die een jaguar doodschoot.
In juni schoot een ondernemer in de Nanni Polder in Nickerie een jaguar dood. Volgens de man waren geiten en schapen van hem door een jaguar gedood. Na dit voorval reageerde Marie-Louise Felix van het WWF Guianas in de Ware Tijd. Het was de eerste keer dat het WWF zo publiekelijk een helder standpunt innam met betrekking tot het doodschieten van jaguars. Felix: ‘Wij weten dat dit beest een bedreiging kan vormen voor mensen en dieren, maar in veel gevallen gaat het om algemene angst en intolerantie voor jaguars. Dus een gevaar of niet: de beesten worden gewoon neergeknald.’
Het doodschieten van een jaguar in Suriname is bij wet verboden. De Jachtwet van 1954 en het Jachtbesluit uit 2002 staan het doden van jaguars alleen toe als have en goed in gevaar komen. ’s Lands Bosbeheer moet in kennis worden gesteld wanneer een jaguar is afgeschoten om te onderzoeken onder welke omstandigheden het dier is gedood. Natuurlijk is het niet eenvoudig om na het doden van een jaguar te kunnen constateren of dat is gebeurd ter bescherming van mens of dier. Voor zover bekend is er dan ook nooit strafrechtelijk opgetreden tegen iemand die een jaguar heeft doodgeschoten. Integendeel. Daders worden met trots geportretteerd in de media. Trots poserend met de buit: een dode zeldzame jaguar.
Een maand later, eind oktober, vond de politie van Uitvlugt te Kasabaholo een dode tijger in de vriezer van een restaurant. Het dier was vermoedelijk een dag eerder doodgeschoten. Het dier vertoonde schotwonden en werd in beslag genomen. Het vlees was nog heel vers. Waarvoor de eigenaar van het restaurant het vlees zou gaan gebruiken is nooit bekend geworden. Ook niet waar en door wie het dier was doodgeschoten.
Op de vragen aan ’s Lands Bosbeheer of bij deze instantie bekend is hoeveel jaguars jaarlijks in Suriname worden gedood, door wie en waarom en of er ooit is opgetreden tegen iemand die zonder vergunning/toestemming een jaguar heeft doodgeschoten, werd ondanks herhaald verzoek niet gereageerd. In de zomer van 2007 liet ’s Lands Bosbeheer weten dat er nog geen stappen waren ondernomen om boeren en lokale gemeenschappen te informeren hoe situaties met jaguars aan te pakken. Of dat inmiddels wel is gebeurd blijft ook onduidelijk.
De afgelopen twee jaren hebben de media in Suriname niet bericht over doodgeschoten jaguars. Dat zou er op kunnen duiden dat de dieren in aantal afnemen of dat zij om welke redenen dan ook minder in bewoond gebied opduiken. Marie-Louise Felix van het WWF Guianas zegt geen idee te hebben wat er op dit moment met de jaguarpopulatie in Suriname gebeurd. ‘Het Surinaamse binnenland is zo groot en dichtbegroeid dat een populatie in het ene gebied afneemt, terwijl in een ander gebied die populatie toeneemt. Niet alleen de jacht en illegale handel zijn hier debet aan.’, aldus Felix.
De jaguar staat niet hoog op de interesse agenda van natuurbeschermingorganisaties in Suriname.
Jim Sanderson van de Small Wild Cat Conservation Foundation - en ook betrokken bij de IUCN Cat Specialist Group - maakt zich ernstig zorgen over de jaguar in Suriname en over het gebrek aan interesse bij natuurbeschermingsorganisaties voor dit dier. Sanderson wordt gezien als een van ’s werelds beste veldonderzoekers/deskundigen van kleine katachtigen. Recentelijk heeft hij Suriname bezocht. Hij ziet een markt voor de handel in jaguars, nu de handel in tijgers en daardoor ook het aantal tijgers wereldwijd aan het afnemen is door internationale druk. Vooral China is een grote afzetmarkt voor lichaamsdelen van tijgers, die veel gebruikt worden in allerlei medicinale producten. ‘Er komen meer en meer Chinezen in Suriname. Kijk maar naar het toenemende aantal Chinese winkels en supermarkten. Je kunt er dan ook echt vanuit gaan dat er een groeiende markt is voor de jaguar.’ Sanderson vervolgt: ‘Jagen en stropen zijn een ‘way of life’ in Suriname. Er staat geen straf op het doden van wild, omdat er geen echt goede wetshandhaving is. Niemand steekt een vinger uit wanneer een jaguar wordt gedood. Daarenboven spreken milieu ngo’s (red.: non-gouvernementele organisaties) zich ook niet uit. Verbaal zijn ze echt slecht.’ Sanderson geeft aan iemand in Suriname te kennen die foto’s heeft gemaakt van een doodgeschoten en onthoofde vrouwtjes jaguar. ‘Een baby jaguar is wees geworden terwijl het diertje zag hoe zijn moeder werd gedood en onthoofd. Het is een schande dat een land dat zo rijk is aan wild, op zo’n ongenadige manier dat wild exploiteert zonder wroeging of straf.’
Toenemende menselijke activiteiten in het binnenland – goud- en bauxietwinning en houtkap – zouden de jaguar meer en meer uit zijn eigen leefomgeving kunnen verdrijven. Het dier wordt steeds minder waargenomen. Wie geluk heeft kan tijdens een toeristisch uitstapje naar het binnenland een glimp van een ‘tigri’ gedurende een fractie van een seconde opvangen. Die glimp zal vervolgens jaren scherp op het netvlies blijven staan. Het zou een van de laatste jaguars geweest kunnen zijn…..
Geraadpleegde bronnen o.a.:
http://www.panthera.org
http://www.panthera.org/documents/Panthera_TheJaguarCorridorInitiative_FINAL.pdf
http://www.smallcats.org
http://www.clisuriname.com/smartcms/default.asp?contentID=43
http://www.felidae.org
http://www.wwfguianas.org/
http://www.sur.iucn.org/listaroja
http://www.jaguarssp.org/jagFactSheet.htm
http://www.jaguarnetwork.org/jaginfo.htm
http://www.savethejaguar.com/
http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/15953/0
http://www.livescience.com/animals/090221-jaguar-sightings.html
http://www.livescience.com/animals/090128-amazon-jaguars.html
http://www.dwtonline.com
http://www.dbsuriname.com
http://www.surinametimes.com
http://news.nationalgeographic.com/news/2009/02/090216-jaguars-health-panthera.html
emails van:
Marie-Louise Felix, Species Conservation Officer, WWF Guianas
Arturo Mora, Species and Red List Unit, IUCN South America Regional Office, Quito, Ecuador
Howard Quigley, Ph.D., Director Western Hemisphere Programs, Panthera, Bozeman, MT 59719
Jim Sanderson, Ph.D., Small Wild Cat Conservation Foundation, IUCN Cat Specialist Group, Wildlife Conservation Network, Feline Conservation Federation
Boek:
‘Blootsvoets door de Amazone’, Marc van Roosmalen, Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2008, ISBN 978 90 351 33105 – Hoofdstuk 7: ‘Terug naar de Voltzberg – Terug naar het paradijs’, pagina 329 e.v.
(Bron: http://www.parbode.com)
(Bron foto's: collectie Marc van Roosmalen)
0 comments:
Een reactie plaatsen